Kolejny punkt kulturowego szlaku

W 2022 roku władze gminy Gąbin przekazały samorządowi województwa mazowieckiego menonicki dom modlitwy w Nowym Wymyślu. Przylegająca działka okazała się zbyt mała, by zapewnić właściwe funkcjonowanie i udostępnianie zabytku, więc w 2023 roku samorząd Mazowsza zakupił dodatkową działkę umożliwiającą dojazd do obiektu. Zakup kolejnej pozwoli pełniej zagospodarować przestrzeń wokół zabytku.

– Samorząd województwa działa konsekwentnie, aby odpowiednio zabezpieczyć i zagospodarować teren wokół menonickiego domu modlitwy w Nowym Wymyślu. To jeden z niewielu zachowanych w Polsce obiektów tego typu. Warto więc, aby odzyskał dawny blask i mógł służyć mieszkańcom i turystom – podkreśla marszałek Adam Struzik.

Gdy zakończą się prace konserwatorskie i rewitalizacja, obiekt stanie się częścią turystycznego Szlaku Osadnictwa Olenderskiego. Gromadzi on najważniejsze i najpiękniejsze pamiątki po tym wyjątkowym zjawisku w Dolinie Środkowej Wisły.

– To miejsce o niezwykłej historii, ważne nie tylko dla pamięci o olenderskim i menonickim dziedzictwie Mazowsza, ale też dla współczesnych mieszkańców regionu. Chcemy, by po zakończeniu prac stało się przestrzenią spotkań, edukacji i kultury, żywą opowieścią o ludziach, którzy przez pokolenia współtworzyli nadwiślański krajobraz. To kolejny krok w stronę zachowania i udostępniania naszego wspólnego dziedzictwa – powiedział Leonard Sobieraj, dyrektor Muzeum Mazowieckiego w Płocku.

Pieczę nad zborem w Nowym Wymyślu sprawuje Muzeum Mazowieckie w Płocku, którego filią jest Skansen Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim.

Dom modlitwy w Nowym Wymyślu

Mennonicki dom modlitwy w Nowym Wymyślu wpisany jest do rejestru zabytków województwa mazowieckiego. To cenne świadectwo dziedzictwa olenderskiego i przemian architektonicznych społeczności menonickiej w II połowie XIX w. Ceglany budynek na kamiennej podmurówce posiada wejście główne w środku szczytowej ściany, żeliwny krzyż na jej zwieńczeniu oraz ściany z malarskimi dekoracjami.

W 1864 roku wybudowano go z materiałów, przekazanych Menonitom przez Michaela Lotera, najbogatszego mieszkańca Wymyśla. Obiekt został zniszczony i częściowo rozebrany w czasie I wojny światowej. Wojska niemieckie wykorzystały konstrukcję dachu do wzmocnienia okopów. Blaszane pokrycie zostało przetopione. Dzięki pomocy materialnej menonitów z USA kościół został odremontowany w 1924 r. W latach 60. XX wieku urządzono w nim KlubuRuchu z salą kinową, a na początku lat 90. przerobiono na magazynu Herbapolu. Obiekt stał się własnością samorządu Mazowsza w 2022 roku.

Szlak Osadnictwa Olenderskiego

Przebiega nad środkową przez tereny, które do 1945 roku były obszarem zwartego osadnictwa niemieckiego, powstałego w wyniku kolonizacji na prawie olenderskim. Na szlaku oznaczone zostały zabytki i pozostałości osadnictwa olenderskiego: domy, zbory, domy modlitwy, cmentarze i ich pozostałości, a także charakterystyczne elementy krajobrazu kulturowego, tj. siedliska na charakterystycznych nasypach, pozostałości sadów, stawy, kanały i groble.