Nowe zasady pisowni

Zdaniem Rady Języka Polskiego wprowadzenie zmian wyeliminować przepisy, których stosowanie wymaga od piszącego drobiazgowej analizy znaczeniowej tekstu, co umożliwi piszącym skupienie się na innych niż ortograficzne aspektach poprawności tekstu. Większość zmian była postulowana już od wielu lat, jednak wcześniej nie udało się nadać im mocy obowiązującej.

Wielką literą piszemy nazwy mieszkańców miast, ich dzielnic i osiedli oraz wsi, np.: Płocczani, Drobinianin, Sanniczanin, Bielszczanin, Radzanowianin, Borowiczanin, Imielniczanin, Łęczyczanin itp. Nieoficjalne nazwy etniczne pisane być mogą małą lub wielką literą: kitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol, angol lub Angol, żabojad lub Żabojad, szkop lub Szkop, makaroniarz lub Makaroniarz.

Wielką literą zapisujemy obecnie wszystkie człony wielowyrazowych nazw geograficznych i miejscowych, których drugi człon jest rzeczownikiem w mianowniku, typu Morze Bałtyckie, Pustynia Gobi, Półwysep Helski, Wyspa Uznam.

Obiekty przestrzeni publicznej zapisujemy w całości wielką literą. Wyjątkiem jest wyraz ulica: ulica Kilińskiego, Aleja Piłsudskiego, Rogatki Warszawskie, Plac Dąbrowskiego, Park Kościuszki, Kopiec Wandy, Kościół Mariacki, Pałac Staszica, Zamek Książ, Most Poniatowskiego, Pomnik Ofiar Getta, Cmentarz Rakowicki.

Wielką literą zapisujemy również wszystkie człony wielowyrazowych nazw lokali usługowych i gastronomicznych (oprócz przyimków i spójników): Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa, Kino Nove Przedwiośnie, Apteka pod Orłem, Bar Tumski, Hotel pod Różą, Hotel Petropol, Restauracja pod Żaglami, Winiarnia Bachus, Zajazd u Kmicica, Pierogarnia Krakowiacy, Pizzeria Napoli, Trattoria Santa Lucia, Restauracja Veganic, Teatr Rozmaitości, Teatr Wielki.

Pisownia wielką obowiązuje w nazwach wszystkich członów orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych: Nagroda im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej, Nagroda Nobla, Nagroda Pulitzera, Nagroda Templetona, Nagroda Kioto, Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus, Nagroda Artystyczna Miasta Lublin, Śląska Nagroda Jakości, Nagroda Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe, Nagroda Newsweeka im. Teresy Torańskiej, Nagroda Wielkiego Kalibru, Mistrz Mowy Polskiej, Ambasador Polszczyzny, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.

Wielką literą piszemy nie tylko nazwy wielkich firm, ale również ich wyrobów – np. Na parkingu stanęła stalowa Toyota. Wielka litera obowiązuje również w zapisie wszystkich członów nazw komet, np. Kometa Halleya, Kometa Enckego;

Małą literą piszemy obecnie wszystkie przymiotników utworzone od nazw osobowych zakończonych na -owski, np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski, koncepcja wittgensteinowska, wiersz miłoszowski. Małą lub wielką literą zapisujemy przymiotniki tworzone od imion zakończone na -owy, -in(-yn), -ów: jackowe dzieci lub Jackowe dzieci; poezja miłoszowa lub poezja Miłoszowa; zosina lalka lub Zosina lalka; jacków dom lub Jacków dom.

Cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami pisane są obecnie rozdzielnie, np.: Myślę, czy by nie wyjechać nad morze.

Począwszy od nowego roku „nie” z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym (oraz z przysłówkami utworzonymi od tych przymiotników) zapisujemy łącznie: „niemiły", „nienajmilszy", „niedrogie" i „nienajdroższe".

Łącznie pisze się również pół z wyrażeniami: półzabawa, półnauka, półżartem, półseriom półspał, półczuwał. Z łącznikiem pół piszemy w wyrażeniach typu: pół-Polka, pół-Francuzka.

W podobnie lub identycznie brzmiących parach wyrazów równorzędnych dopuszczone są trzy formy pisowni: z łącznikiem, z przecinkiem lub rozdzielnie, np.: tuż-tuż; tuż, tuż; tuż tuż; trzask-prask; trzask, prask; trzask prask; bij-zabij; bij, zabij; bij zabij.