Niezwykły festiwal niezwykłej sztuki

Festiwal skupia się na pokazywaniu niekonwencjonalnych, bezkompromisowych praktyk twórczych, które powstają na marginesach głównego nurtu sztuki. Organizatorzy zaprezentują filmowe opowieści o twórcach, których kreatywność nie jest związana z obowiązującymi kodami kulturowymi, konwencjami. Bliżej jej do kontrkultury. Jest surowa, spontaniczna, czasem nieuświadomiona. Zawsze konsekwentna i bardzo osobista.

Jean Dubuffet określał autorów Art Brut mianem Homme du commun – „człowieka zwykłego”, wolnego od intelektualnych i społecznych norm, tworzącego niezależnie, z potrzeby wewnętrznego impulsu. Ta właśnie koncepcja stała się punktem wyjścia dla festiwalu. Dopiero zainteresowanie antropologów, historyków sztuki, animatorów kultury, filmowców i kolekcjonerów pozwoliło dostrzec wyjątkowość dokonań twórców, którzy przez lata pozostawali nieznani.

Hasło „Mapy, drogi, drogowskazy” to metafora twórczej wędrówki, poszukiwania sensu życia, duchowej i artystycznej podróży. Także realnych wypraw badaczy i dokumentalistów na peryferia w poszukiwaniu tego, co nieodkryte. Festiwal to próba stworzenia alternatywnych „map sztuki” oraz zrozumienia przestrzeni, kierunków i symboli, którymi posługują się twórcy outsiderzy, ale też przyszłości tego rodzaju twórczości.

W tym roku pokazany zostanie m.in. najnowszy film Philippe’a Lespinasse’a o pierwszym dyrektorze Muzeum Kolekcji Art Brut w Lozannie – Michelu Thévozie oraz film Danilo Proiettiego o Jeanie-Lucu Johannet’cie – twórcy, który kocha naturę i mity, pozostając dumnym anarchistą, wierzącym, że „kąt prosty jest dla geometrii tym, czym faszyzm dla polityki”. Pokazany zostanie również film „Mechanika myśli” zrealizowany w Płockim Ośrodku Kultury i Sztuki im. Themersonów .

Wśród festiwalowych prezentacji znajdą się filmy odnalezione w polskich archiwach, m.in. zapomniany film o Januszu Bernasiewiczu – twórcy z kręgu Habitants-Paysagistes z Jaworzni zrealizowany w 1981 roku.

Festiwal powstał, aby zwrócić uwagę na europejskie, nieoczywiste dziedzictwo kulturowe tworzone „poza mapą” głównych nurtów.

Festiwal otwarty zostanie w spichlerzu Muzeum Mazowieckiego w Płocku, gdzie będzie można zobaczyć wystawę „13 Niepokornych” z kolekcji Art Brut AK Andrzeja Kwasiborskiego. Całość zamknie wycieczka do Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, w którym znajduje się kolekcja prac Stanisława Zagajewskiego. Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny. Filmy posiadają napisy w językach polskim, francuskim i angielskim oraz audiodeskrypcję.

PROGRA
8 maja 2026 (piątek)
Spichlerz, ul. Kazimierza Wielkiego 11B
15.00 – Grand Atelier
16.15 – Okrągły Stół – spotkanie i dyskusja (spotkanie dla zaproszonych gości)
18.00 – Oficjalne otwarcie festiwalu + niespodzianka
Prezentacja wystawy oraz kuratorskie oprowadzanie (Andrzej Kwasiborski, Ela Miecznikowska)
9 maja 2026 (sobota)
Nove Kino Przedwiośnie, ul. Tumska 5a
10.00–10:30 – Prezentacja „Sztuka poza mapą. Jak ocalić to, czego nikt nie chce”
Zbiór Jana Bernasiewicza (1908–1984) – dr. Krzysztof Karbownik – kierownik Działu Badań Etnograficznych Parku Etnograficznego w Tokarni
10.45 – I PROGRAM PROJEKCJI * 
Art Brut/Outsider Art w Polsce (archiwa i współczesność), część 1
• Ogród drewnianych figur – repremiera
• Radość życia
• Budowniczy
• Ziętek
• Mechanika myśli – premiera
12.15 – Przerwa
13.45 – II PROGRAM PROJEKCJI
Mapy, Drogi, Znaki – część 1
• Michel Golz, kartograf – premiera
• Kustosz, Art Brut i rabusie – premiera
15.45 – Przerwa
MEDIATEKA e M k a, ul. Kościuszki 3b
17.15 – Spektakl – „A ja żyję intensywnie”, reż. Ewa Galica
Galeria OTO MY, ul. Kolegialna 43a
18.30 – Wystawa przyjaciół Adama Nidzgorskiego
10 maja 2026 (niedziela)
Nove Kino Przedwiośnie, ul. Tumska 5a
10.00–10.30 – Prezentacja multimedialna 01
„Sztuka poza mapą. Jak ocalić to, czego nikt nie chce”
Zbiór Wiktora Węglerskiego (1909–1988) – Bożena Olszewska – kier. Działu Sztuki i Estetyki Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu
10.30 – III PROGRAM PROJEKCJI
Art Brut/Outsider Art w Polsce (archiwa i współczesność), część 2
• Skarbonka
• Oswajanie świata
11.20 – Przerwa
12.20 – IV PROGRAM PROJEKCJI
Mapy, Drogi, Znaki – część 2
• Ołtarz jutrzenki z Ni-Tanjung
• Jean-Luc Johannet, Anarchitekt – premiera
• Wizyty u Rogera Lorance’a… – premiera
WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE
10 maja 2026
15.00 – Wyjazd do Włocławka (kolekcja prac Stanisława Zagajewskiego)
Alternatywa – dla osób pozostających w Płocku:
V PROGRAM PROJEKCJI – Mapy, Drogi, Znaki
15.00
• Grand Atelier
• Michel Golz, kartograf
• Mechanika myśli
* Po każdym programie projekcji przewidziany jest czas na dyskusję z reżyserem i publicznością (ok. 30 min.)